Gezondheidszorg  

Rb. Zeeland-West-Brabant 18 maart 2026, LS&R 2468; ECLI:NL:RBZWB:2026:2004 (De curator tegen Umbra Zorg B.V.). In deze zaak tussen de curator van De Zorgboom B.V. en Umbra Zorg B.V. staat de vraag centraal of Umbra Zorg B.V. betaling van een factuur voor geleverde wijkverpleging mocht opschorten omdat De Zorgboom B.V. volgens haar onvoldoende rapportages en dossierstukken had aangeleverd. Partijen hadden een raamovereenkomst gesloten op grond waarvan De Zorgboom B.V. thuiszorg verleende aan cliënten van Umbra Zorg B.V. De laatste factuur van meer dan € 11.600 bleef onbetaald. Umbra Zorg B.V. stelde dat De Zorgboom B.V. tekort was geschoten in haar verplichtingen uit de raamovereenkomst, omdat onder meer ECD-rapportages, zorgplannen en andere controleerbare gegevens ontbraken. Volgens Umbra Zorg B.V. waren deze stukken nodig om te kunnen controleren welke zorg was geleverd en of aan de kwaliteitseisen was voldaan. Daarom meende zij de betaling van de factuur te mogen opschorten.

Hof Den Haag 28 juli 2026, LS&R 2450; ECLI:NL:GHDHA:2026:2460 (Avéro Achmea tegen [geïntimeerde]). Het Gerechtshof stelt in dit eindarrest de hoogte vast van de vergoeding voor een CAR-T-behandeling die een Nederlandse verzekerde in 2018 in het buitenland heeft ondergaan. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), die door het hof als deskundige was benoemd, berekende een passende totale vergoeding van € 435.746,36. Daarbij werd voor Yescarta, het geneesmiddel dat bij de CAR-T-behandeling werd gebruikt, een bedrag van € 310.650 gehanteerd. De deskundige sloot daarvoor aan bij de door Zorginstituut Nederland geadviseerde minimumkorting van 5% op de toenmalige vraagprijs van € 327.000. Avéro Achmea voerde aan dat mogelijk een hogere vertrouwelijke korting met fabrikant Gilead was overeengekomen en daarom van een lagere vergoedingsprijs moest worden uitgegaan. Het hof volgt dit niet. De daadwerkelijke korting was niet bekend en het hof ziet, gelet op het deskundigenbericht en de informatie van Zorginstituut Nederland en het ministerie van VWS, geen aanleiding om van het advies van de deskundige af te wijken.

Hof Amsterdam 23 juni 2026, LS&R 2447; ECLI:NL:GHAMS:2026:1670 (LOOP e.a. tegen VGZ e.a.). Stichting LOOP en enkele aangesloten zorgaanbieders verzetten zich tegen het besluit van VGZ c.s. om vanuit aanvullende zorgverzekeringen niet langer de kosten te vergoeden van steunzolen die worden afgeleverd door registerpodologen en podoposturaal therapeuten. Steunzolen behoren niet tot de verzekerde prestaties van de basisverzekering; aanvullende verzekeringen van VGZ voorzien in bepaalde gevallen wel in een vergoeding. Het hof stelt voorop dat een aanvullende zorgverzekering een schadeverzekering is en dat zorgverzekeraars bij de vormgeving daarvan in beginsel contractsvrijheid hebben. VGZ mag daarom in de polisvoorwaarden bepalen welke zorgaanbieders steunzolen mogen afleveren die voor vergoeding in aanmerking komen. De schakeljurisprudentie brengt in deze zaak niet mee dat VGZ haar keuzes mede moet laten bepalen door de financiële belangen van LOOP en de aangesloten zorgaanbieders. Daarbij weegt het hof mee dat verzekerden jaarlijks met aangepaste voorwaarden kunnen instemmen of naar een andere verzekeraar kunnen overstappen, dat niet is gebleken dat zij feitelijk worden belemmerd om steunzolen te verkrijgen en dat de door VGZ gemaakte afwegingen, waaronder kosten, kwalificaties van zorgverleners en het stepped-carebeginsel, niet kennelijk onredelijk zijn. Dat de aangesloten zorgaanbieders hierdoor mogelijk cliënten of omzet verliezen, maakt het handelen van VGZ niet onrechtmatig.

Rb. Den Haag 25 maart 2026, LS&R 2401; ECLI:NLRBDHA:2026:6710 (Zilveren Kruis c.s. tegen Novum-Plus). In deze zaak tussen Zilveren Kruis c.s. en Novum-Plus staat de vraag centraal of zorgverzekeraars miljoenen euro's aan declaraties voor wijkverpleging mogen terugvorderen nadat uit een materiële controle en een daaropvolgend fraudeonderzoek is gebleken dat de thuiszorgorganisatie niet kon aantonen dat vooraf geldige indicaties waren gesteld. De rechtbank beantwoordt die vraag bevestigend. Ook de reconventionele vorderingen van Novum-Plus, die zijn gebaseerd op vermeend onrechtmatig handelen van de zorgverzekeraars en op nietigheid van een overeengekomen cliëntenstop, worden afgewezen. Novum-Plus verleende thuiszorg aan verzekerden van Zilveren Kruis c.s. Op grond van tussen partijen gesloten overeenkomsten over de jaren 2018 tot en met 2022 mocht Novum-Plus de geleverde zorg rechtstreeks bij de zorgverzekeraars declareren. In die overeenkomsten is onder meer bepaald dat een indicatie voor wijkverpleging voorafgaand aan de zorgverlening moet worden gesteld door een verpleegkundig specialist of hbo-verpleegkundige. Ook moet vooraf een zorgplan worden opgesteld, waarin de aard, omvang en duur van de zorg zijn vastgelegd. Zorg waarvoor geen wettelijke aanspraak bestaat, komt niet voor vergoeding in aanmerking. Nadat eerder al een geschil had gespeeld over declaraties uit de periode 2014-2017, startte Zilveren Kruis c.s. in 2021 een materiële controle naar de jaren 2018 en 2019. Vanwege de bevindingen werd het onderzoek later omgezet in een fraudeonderzoek. Tijdens dat onderzoek sloten partijen nog wel een overeenkomst voor 2022, maar daarbij werd afgesproken dat Novum-Plus geen nieuwe cliënten zou aannemen totdat het fraudeonderzoek was afgerond. Daarnaast werd overeengekomen dat de overeenkomst kon worden beëindigd indien meer dan 5% onrechtmatigheid zou worden vastgesteld. In november 2022 legde Zilveren Kruis c.s. een betaalstop op en bood zij Novum-Plus geen overeenkomst voor 2023 aan. In mei 2024 volgden de definitieve bevindingen van het fraudeonderzoek. Volgens Zilveren Kruis c.s. ontbraken de vereiste indicaties, ontbrak een controleerbare audit trail, kon de feitelijke levering van zorg niet worden vastgesteld en voldeed Novum-Plus niet aan de contractuele en wettelijke vereisten. Op grond daarvan vorderde Zilveren Kruis c.s. terugbetaling van ruim € 2,7 miljoen aan declaraties over de periode 2018 tot en met maart 2022 en ruim € 200.000 wegens declaraties die ondanks de cliëntenstop waren ingediend. De rechtbank stelt voorop dat tussen partijen niet in geschil is dat wijkverpleging alleen voor vergoeding in aanmerking komt indien vooraf een geldige indicatie is gesteld. Uit de overeenkomsten volgt volgens de rechtbank duidelijk dat de indicatie vóór aanvang van de zorg moet worden opgesteld, behoudens spoedgevallen. Het zorgplan vormt daarbij een essentieel onderdeel van de indicatie en de grondslag voor de te leveren en te declareren zorg. Zilveren Kruis c.s. heeft aangevoerd dat in vrijwel geen van de onderzochte dossiers een vooraf opgestelde indicatie aanwezig was. Wel trof zij indicaties aan in het digitale systeem van Novum-Plus, maar uit logbestanden bleek dat deze pas waren ingevoerd nadat de materiële controle was aangekondigd. Novum-Plus heeft erkend dat zij indicaties aanvankelijk op papier opstelde en deze pas later in het systeem invoerde. De originele papieren indicaties waren echter niet meer beschikbaar, omdat deze volgens Novum-Plus waren weggegooid. Volgens de rechtbank heeft Novum-Plus daarmee niet voldaan aan essentiële verplichtingen uit de overeenkomsten. Omdat de papieren indicaties ontbreken, kan niet meer worden gecontroleerd of de gedeclareerde zorg daadwerkelijk is geleverd op basis van vooraf en overeenkomstig de geldende regels opgestelde indicaties. Dat rekent de rechtbank Novum-Plus zwaar aan, omdat een voorafgaande indicatie een essentieel onderdeel vormt van het systeem van thuiszorgverlening en zorgverzekering. Daarbij komt dat Zilveren Kruis c.s. wegens andere tekortkomingen, waaronder gebrekkige administratie over planning en inzet van zorgverleners, ook geen sluitende koppeling kon maken tussen de gedeclareerde zorg en de onderliggende administratie.

Rb. Rotterdam 23 maart 2026, LS&R 2396; ECLI:NL:RBROT:2026:3605 ([verzoeker] tegen Veldhuis Kliniek). In deze zaak tussen [verzoeker] en Velthuis Kliniek staat de vraag centraal of een patiënt in kort geding via een verzoekschrift afgifte van een volledig medisch dossier kan afdwingen. [verzoeker] verzoekt de voorzieningenrechter om Velthuis Kliniek te bevelen haar volledige medisch dossier, waaronder loggegevens, te verstrekken. Zij baseert haar verzoek op het inzagerecht uit artikel 7:456 BW en op artikel 15 AVG. Volgens [verzoeker] is er sprake van een spoedeisend belang, omdat zij het dossier nodig heeft in een tuchtprocedure bij het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg. De voorzieningenrechter stelt voorop dat een verzoek tot afgifte van een medisch dossier niet via een verzoekschriftprocedure in kort geding kan worden ingesteld. Een dergelijke vordering moet worden ingediend bij dagvaarding. Dat geldt ook wanneer er sprake is van spoedeisendheid. Voor een kort geding dat bij dagvaarding wordt ingesteld, geldt bovendien verplichte procesvertegenwoordiging door een advocaat. Voor zover [verzoeker] zich beroept op artikel 15 AVG, leidt dat niet tot een ander oordeel. De verzoekschriftprocedure van artikel 35 UAVG staat uitsluitend open in een bodemprocedure en niet in een kort geding. De voorzieningenrechter onderzoekt vervolgens of aanleiding bestaat om gebruik te maken van de zogenoemde spoorwissel, waarbij een onjuist ingeleide procedure wordt omgezet in de juiste procesvorm. Daarvoor ziet de rechtbank alleen geen aanleiding.

Rb. Midden-Nederland 23 april 2026, LS&R 2383; IT 5275; ECLI:NL:RBMNE:2026:2162 ([verzoekster] tegen [verweerder]). In deze zaak tussen [verzoekster] en [verweerder] staat het inzagerecht op grond van artikel 15 AVG centraal. [verzoekster] heeft in 2023 bij [verweerder] een behandeling met aligners (gebitsbeugel) ondergaan, maar stelt dat deze niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd en zelfs schade heeft veroorzaakt, doordat haar tanden los zijn gaan zitten. In dat kader heeft zij verzocht om inzage in haar medisch dossier en om afgifte van opgenomen telefoongesprekken. [verweerder] heeft op deze verzoeken niet (volledig) gereageerd en is bovendien, hoewel deugdelijk opgeroepen, niet verschenen in de procedure. De rechtbank stelt voorop dat artikel 15 AVG ertoe strekt dat een betrokkene kan nagaan welke persoonsgegevens worden verwerkt en of die verwerking rechtmatig is. Dit omvat ook medische gegevens, zoals opgenomen in een medisch dossier, evenals andere tot de persoon herleidbare gegevens, waaronder telefoongesprekken. De rechtbank kwalificeert het medisch dossier en de opgenomen telefoongesprekken als persoonsgegevens van [verzoekster]. Nu de gevraagde stukken persoonsgegevens bevatten en [verzoekster] een concreet belang heeft bij inzage – mede met het oog op een mogelijke aansprakelijkheidsprocedure – bestaat aanspraak op afgifte.

Rb. Midden-Nederland 20 februari 2026, LS&R 2374; ECLI:NL:RBMNE:2026:1100 (het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) tegen [betrokkene]). In deze beschikking verleent de rechtbank Midden-Nederland op verzoek van het CIZ een rechterlijke machtiging tot opname en verblijf voor de duur van zes maanden op grond van de Wet zorg en dwang (Wzd). De rechtbank oordeelt dat betrokkene lijdt aan een psychogeriatrische aandoening, namelijk dementie, en dat het gedrag dat daaruit voortvloeit leidt tot ernstig nadeel in de vorm van ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade, ernstige verwaarlozing en het oproepen van agressie van een ander door hinderlijk gedrag. Bijzonder is dat de rechtbank ambtshalve toetst of de medische verklaring voldoet aan de wettelijke eisen en daarbij expliciet oordeelt dat een klinisch geriater in dit geval kan worden aangemerkt als een ter zake kundig arts in de zin van de Wzd. De rechtbank leidt uit de parlementaire geschiedenis af dat de gebruikelijke opsomming van artsen, arts voor verstandelijk gehandicapten, specialist ouderengeneeskunde en psychiater, niet limitatief is. Omdat dementie tot het vakgebied van de klinisch geriater behoort, deze specialist is opgeleid in interne geneeskunde, somatische problematiek bij ouderen en ouderenpsychiatrie, en als medisch specialist geregistreerd is op grond van art. 14 BIG, voldoet de medische verklaring volgens de rechtbank aan de wettelijke voorschriften.

Rb. Midden-Nederland 6 maart 2026, LS&R 2373; ECLI:NL:RBMNE:2026:1330 (de officier van justitie tegen [betrokkene]). In deze beschikking verleent de rechtbank Midden-Nederland op verzoek van de officier van justitie een zorgmachtiging voor de duur van twaalf maanden op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De rechtbank oordeelt dat betrokkene lijdt aan een psychische stoornis, bestaande uit een autismespectrumstoornis, een kwetsbaarheid voor psychoses en middelenmisbruik, en baseert zich daarbij op de medische verklaring van 6 februari 2026. Volgens de rechtbank veroorzaakt deze stoornis ernstig nadeel, bestaande uit ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade en gevaar voor de algemene veiligheid van personen en goederen. Om dat ernstig nadeel af te wenden is zorg nodig, terwijl mogelijkheden voor passende zorg op vrijwillige basis ontbreken. Op grond van het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting ter zitting acht de rechtbank daarom diverse vormen van verplichte zorg noodzakelijk, te weten: het toedienen van medicatie, het verrichten van medische controles, het verrichten van andere medische handelingen en therapeutische maatregelen ter behandeling van een psychische stoornis dan wel, vanwege die stoornis, van een somatische aandoening, het beperken van de bewegingsvrijheid, insluiten, het uitoefenen van toezicht, onderzoek aan kleding of lichaam, onderzoek van de woon- of verblijfsruimte op gedrag-beïnvloedende middelen en gevaarlijke voorwerpen, controle op de aanwezigheid van gedrag-beïnvloedende middelen, het aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, waaronder het gebruik van communicatiemiddelen, beperking van het recht op het ontvangen van bezoek en opname in een accommodatie.

Artikel door Cécile van der Heijden; verschenen op AI-Forum. Klinisch onderzoek is essentieel voor het beschikbaar komen van nieuwe zorgvormen, zowel op productgebied (zowel medische hulpmiddelen als geneesmiddelen) als voor adoptie van nieuwe therapieën. AI speelt daarin een steeds belangrijkere rol in de vorm van bijvoorbeeld patiëntstratificatie (het indelen van patiënten in subgroepen op basis van relevante kenmerken) of als onderdeel van een medisch hulpmiddel dat onderzocht wordt in een studie.

Klinisch onderzoek draait traditioneel om veiligheid en prestaties van medische hulpmiddelen en geneesmiddelen. De AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) ("AI Act") kijkt echter vanuit een totaal ander perspectief: algoritmes, bias en technische robuustheid. Waar de MDR en IVDR proefpersonen en de veiligheid en prestatie van het medisch hulpmiddel centraal stellen, richt de AI Act zich op datakwaliteit en modelvalidatie. Zodra een AI-systeem deel uitmaakt van een medisch hulpmiddel dat onderwerp van een klinisch onderzoek is of in klinisch onderzoek wordt ingezet, botsen die werelden.

Rb. Amsterdam 9 juli 2025, LSR 2306; ECLI:NL:RBAMS:2025:4738 (Stichting Farma ter Verantwoording tegen AbbVie). Stichting Farma ter Verantwoording (hierna: FTV) zet zich sinds 2018 in voor eerlijke en duurzame toegang tot geneesmiddelen en medische technologie. Zo hecht FTV bijvoorbeeld waarde aan eerlijke prijzen voor geneesmiddelen. Volgens FTV heeft AbbVie, een geneesmiddelenfabrikant, jarenlang een excessieve prijs voor het medicijn Humira gerekend en buitensporige winst gemaakt. Humira is eerst goedgekeurd voor de behandeling van reumatoïde artritis en inmiddels kan het worden ingezet bij de behandeling van zestien auto-immuunziekten. Humira is in 2012 intramuraal gekwalificeerd, dus het voorschrijven vindt plaats door een arts in het ziekenhuis en het medicijn behoort tot het basispakket en wordt dus vergoed door zorgverzekeraars.