Zorgmachtiging op grond van de Wvggz: rechtbank wijst ook niet-verzochte, maar noodzakelijke medische verplichte zorg toe

Rb. Midden-Nederland 6 maart 2026, LS&R 2373; ECLI:NL:RBMNE:2026:1330 (de officier van justitie tegen [betrokkene]). In deze beschikking verleent de rechtbank Midden-Nederland op verzoek van de officier van justitie een zorgmachtiging voor de duur van twaalf maanden op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De rechtbank oordeelt dat betrokkene lijdt aan een psychische stoornis, bestaande uit een autismespectrumstoornis, een kwetsbaarheid voor psychoses en middelenmisbruik, en baseert zich daarbij op de medische verklaring van 6 februari 2026. Volgens de rechtbank veroorzaakt deze stoornis ernstig nadeel, bestaande uit ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade en gevaar voor de algemene veiligheid van personen en goederen. Om dat ernstig nadeel af te wenden is zorg nodig, terwijl mogelijkheden voor passende zorg op vrijwillige basis ontbreken. Op grond van het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting ter zitting acht de rechtbank daarom diverse vormen van verplichte zorg noodzakelijk, te weten: het toedienen van medicatie, het verrichten van medische controles, het verrichten van andere medische handelingen en therapeutische maatregelen ter behandeling van een psychische stoornis dan wel, vanwege die stoornis, van een somatische aandoening, het beperken van de bewegingsvrijheid, insluiten, het uitoefenen van toezicht, onderzoek aan kleding of lichaam, onderzoek van de woon- of verblijfsruimte op gedrag-beïnvloedende middelen en gevaarlijke voorwerpen, controle op de aanwezigheid van gedrag-beïnvloedende middelen, het aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, waaronder het gebruik van communicatiemiddelen, beperking van het recht op het ontvangen van bezoek en opname in een accommodatie.

Bijzonder aan deze zaak is dat ter zitting door de verpleegkundig specialist is verklaard dat de vormen van verplichte zorg bestaande uit het toedienen van medicatie, medische controles en andere medische handelingen en therapeutische maatregelen per abuis niet in het zorgplan waren opgenomen en daarom ook niet door de officier van justitie waren verzocht. Uit de processtukken en de verklaring ter zitting bleek echter dat met name op mindere momenten verplichte zorg in de vorm van medicatie wel wordt toegepast. De rechtbank wijst deze vormen van verplichte zorg daarom alsnog toe met toepassing van art. 6:4 lid 2 Wvggz. Daarnaast honoreert de rechtbank het verzoek van de advocaat om de ouders van betrokkene uit te zonderen van een eventuele beperking van het recht op het ontvangen van bezoek, omdat betrokkene veel waarde hecht aan hun komst en de verpleegkundig specialist heeft verklaard dat de ouders gewoon op bezoek mogen komen. De rechtbank overweegt verder expliciet dat geen minder bezwarende alternatieven voorhanden zijn, dat de toegewezen vormen van verplichte zorg evenredig en naar verwachting effectief zijn, en dat bij de keuze van die vormen rekening is gehouden met de voorwaarden die nodig zijn om deelname van betrokkene aan het maatschappelijk leven te bevorderen en de veiligheid van betrokkene en zijn omgeving te waarborgen. De zorgmachtiging geldt tot en met 6 maart 2027.

3.6.

De rechtbank is op grond van het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting tijdens de zitting van oordeel dat de volgende vormen van verplichte zorg nodig zijn:

- het toedienen van medicatie;

- het verrichten van medische controles;

- het verrichten van andere medische handelingen en therapeutische maatregelen, ter behandeling van een psychische stoornis, dan wel vanwege die stoornis, ter behandeling van een somatische aandoening;

- het beperken van de bewegingsvrijheid;

- insluiten;

- uitoefenen van toezicht op betrokkene;

- onderzoek aan kleding of lichaam;

- onderzoek van de woon- of verblijfsruimte op gedrag-beïnvloedende middelen en gevaarlijke voorwerpen;

- controleren op de aanwezigheid van gedrag-beïnvloedende middelen;

- aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten die tot gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten, waaronder het gebruik van communicatiemiddelen;

- beperken van het recht op het ontvangen van bezoek, met uitzondering van de ouders van betrokkene;

- opnemen in een accommodatie.

3.7.

Ter zitting is er door de verpleegkundig specialist verklaard dat de vorm van verplichte zorg ‘toedienen van medicatie, medische controles en het verrichten van andere medische handelingen en therapeutische maatregelen ter behandeling van een psychische stoornis, dan wel vanwege die stoornis, ter behandeling van een somatische aandoening’ per abuis niet is opgenomen in het zorgplan en dus niet is verzocht door de officier. Uit de processtukken en de verklaring ter zitting blijkt dat op de mindere momenten er verplichte zorg in de vorm van medicatie wordt toegepast. De rechtbank zal conform artikel 6:4 lid 2 Wvggz deze vorm van verplichte zorg toewijzen.

3.8.

Verder heeft de advocaat verzocht om de ouders van betrokkene uit te sluiten voor het beperken van het recht op het ontvangen van bezoek. Betrokkene hecht veel waarde aan het bezoek van zijn ouders. De verpleegkundig specialist kan zich hierin vinden en heeft verklaard dat zijn ouders gewoon op bezoek mogen komen. Om die reden zal de rechtbank de ouders uitsluiten van het beperken van het recht op het ontvangen van bezoek.

3.9.

Er zijn geen minder bezwarende alternatieven die hetzelfde beoogde effect hebben. De vormen van verplichte zorg die de rechtbank toewijst zijn evenredig en naar verwachting effectief. Bij het bepalen van de juiste vormen van zorg is rekening gehouden met de voorwaarden die noodzakelijk zijn om deelname van betrokkene aan het maatschappelijk leven te bevorderen en om te zorgen voor de veiligheid van betrokkene en zijn omgeving.